Αν ψάχνεις τι είναι η Ομοιοπαθητική, πρόκειται για ένα σύστημα εναλλακτικής ιατρικής που βασίζεται στην ιδέα ότι “τα όμοια θεραπεύονται με τα όμοια”. Με απλά λόγια, μια ουσία που προκαλεί κάποια συμπτώματα σε έναν υγιή οργανισμό θεωρείται ότι μπορεί να βοηθήσει όταν εμφανιστούν παρόμοια συμπτώματα σε έναν ασθενή.
Η ομοιοπαθητική προτάθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα από τον Samuael Hahneman (Samuel Hahnemann), και από τότε παρουσιάζεται ως ξεχωριστή θεραπευτική προσέγγιση. Παρ’ όλα αυτά, η επιστημονική κοινότητα τη θεωρεί ψευδοεπιστημονική, γιατί δεν έχει αποδείξει ότι λειτουργεί πέρα από το placebo.
Πώς ξεκίνησε η ομοιοπαθητική
Η ομοιοπαθητική εμφανίστηκε το 1796, σε μια εποχή όπου η κλασική ιατρική χρησιμοποιούσε συχνά σκληρές και αμφίβολες πρακτικές, όπως αφαίμαξη και δυνατά καθαρτικά. Ο Hahnemann ήθελε μια πιο ήπια προσέγγιση και πρότεινε μικρές δόσεις ουσιών που, σε μεγαλύτερη ποσότητα, θα προκαλούσαν τα ίδια συμπτώματα.
Η σχέση με τον Ιπποκράτη
Στην ιστορία της ομοιοπαθητικής γίνεται συχνά αναφορά στον Ιπποκράτη, γιατί σε παλιές ιατρικές ιδέες υπήρχε η σκέψη ότι ορισμένες ουσίες μπορούν να προκαλέσουν και να περιορίσουν παρόμοια συμπτώματα. Αυτή η σύνδεση χρησιμοποιείται για να δοθεί ιστορικό βάθος στην ομοιοπαθητική, όμως δεν σημαίνει ότι ο Ιπποκράτης δίδαξε την ομοιοπαθητική όπως τη γνωρίζεις σήμερα.
Η θεωρία των “μιάσματων”
Ο Hahnemann πίστευε επίσης ότι οι ασθένειες προκαλούνται από αόρατες αιτίες, τις οποίες ονόμαζε “μιάσματα”. Με βάση αυτή την άποψη, τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα υποτίθεται ότι βοηθούν τον οργανισμό να ξεπεράσει το πρόβλημα.
Πώς φτιάχνονται τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα
Για να παραχθεί ένα ομοιοπαθητικό φάρμακο, μια δραστική ουσία αραιώνεται πολλές φορές σε νερό ή αλκοόλη. Σε πολλά σκευάσματα η αραίωση συνεχίζεται τόσο πολύ, ώστε στο τέλος να μην παραμένει σχεδόν κανένα μόριο από την αρχική ουσία.
Συνήθως ακολουθεί και μια διαδικασία έντονης κρούσης, η οποία θεωρείται βασικό μέρος της παρασκευής. Οι ομοιοπαθητικοί πιστεύουν ότι έτσι “ενεργοποιείται” το σκεύασμα, όμως αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί από τη βιολογία ή τη φαρμακολογία.
Πώς επιλέγονται τα φάρμακα στην ομοιοπαθητική
Οι ομοιοπαθητικοί δεν επιλέγουν πάντα ένα σκεύασμα μόνο με βάση τη διάγνωση. Συχνά εξετάζουν και άλλα στοιχεία, όπως:
- τα συμπτώματά σου
- τη σωματική σου κατάσταση
- την ψυχολογική σου εικόνα
- στοιχεία από το ιστορικό και τον τρόπο ζωής σου
Για την επιλογή χρησιμοποιούν καταλόγους, που ονομάζονται repertory ή ευρετηριολόγια. Εκεί ψάχνουν ποιο σκεύασμα ταιριάζει με το σύνολο των συμπτωμάτων που περιγράφεις.
Τι είναι η κλασική ομοιοπαθητική
Η πιο γνωστή μορφή είναι η κλασική ομοιοπαθητική. Σε αυτή την προσέγγιση δίνεται συνήθως ένα μόνο φάρμακο κάθε φορά, και ο θεραπευτής περιμένει να δει πώς θα αντιδράσει ο οργανισμός σου.
Υπάρχουν όμως και άλλες πρακτικές που εντάσσονται κάτω από τον ίδιο γενικό όρο, όπως:
- η ισοπαθητική
- η πλουραλιστική ομοιοπαθητική
- η πολυφαρμακία
Τι δείχνουν οι έρευνες
Οι μεγάλες επιστημονικές αναλύσεις δεν βρήκαν ότι η ομοιοπαθητική είναι πιο αποτελεσματική από το placebo. Αυτό σημαίνει ότι τα θετικά αποτελέσματα που αναφέρουν κάποιοι άνθρωποι μπορούν να εξηγηθούν από την προσδοκία βελτίωσης και από τη φυσική πορεία της ασθένειας.
Γιατί δεν θεωρείται επιστημονικά τεκμηριωμένη
Οι βασικοί λόγοι είναι απλοί:
- οι ακραίες αραιώσεις δεν αφήνουν ενεργή ποσότητα της ουσίας
- οι μηχανισμοί που προτείνονται δεν συμφωνούν με τη γνωστή βιολογία
- οι θετικές μελέτες συχνά έχουν αδύναμα μεθοδολογικά σημεία
- σε μεγαλύτερες και πιο αξιόπιστες ανασκοπήσεις, το αποτέλεσμα χάνεται
Με άλλα λόγια, όταν η έρευνα γίνεται σωστά και σε μεγαλύτερη κλίμακα, δεν προκύπτει σταθερό θεραπευτικό όφελος.
Γιατί την προτιμούν κάποιοι άνθρωποι
Παρότι δεν έχει αποδεδειγμένη δράση, αρκετοί στρέφονται στην ομοιοπαθητική για ψυχολογικούς λόγους ή επειδή θέλουν μια πιο ήπια επιλογή. Κάποιοι νιώθουν ότι τους ακούνε περισσότερο στη διάρκεια της επίσκεψης, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι τα σκευάσματα τους βοήθησαν.
Αυτό δεν αλλάζει το βασικό στοιχείο, ότι η ομοιοπαθητική δεν έχει δείξει αξιόπιστη ιατρική δράση πέρα από το placebo.
Τι λένε οι επίσημες αξιολογήσεις
Ανεξάρτητες αξιολογήσεις από φορείς σε Αυστραλία, Βρετανία, Ευρώπη και Ελβετία κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα, ότι η ομοιοπαθητική δεν αποδεικνύεται αποτελεσματική. Σε αρκετές από αυτές προτάθηκε να μη συνεχιστεί η δημόσια χρηματοδότησή της.
Επίσης, η Ρωσική Ακαδημία Επιστημών την έχει χαρακτηρίσει ψευδοεπιστήμη. Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες αναγνωρίζεται νομικά ως πρακτική, όμως η νομική αναγνώριση δεν σημαίνει ότι υπάρχει επιστημονική επιβεβαίωση.
Είναι ασφαλής η ομοιοπαθητική
Σε πολλά ομοιοπαθητικά σκευάσματα η ποσότητα της αρχικής ουσίας είναι τόσο μικρή, ώστε ο άμεσος κίνδυνος από το ίδιο το προϊόν είναι χαμηλός. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν καθυστερείς ή αποφεύγεις μια πραγματικά αποτελεσματική θεραπεία.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σοβαρό σε παθήσεις όπως:
- HIV
- ελονοσία
- σοβαρές λοιμώξεις
- χρόνια ή οξέα νοσήματα που χρειάζονται ιατρική παρακολούθηση
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει προειδοποιήσει να μην χρησιμοποιείται η ομοιοπαθητική ως θεραπεία για σοβαρά νοσήματα.
Τι πρέπει να κρατήσεις
Αν θέλεις μια καθαρή απάντηση στο “ομοιοπαθητική τι είναι”, κράτα το εξής, είναι ένα ιστορικό σύστημα εναλλακτικής ιατρικής που στηρίζεται στην ιδέα των ομοίων και των πολύ μεγάλων αραιώσεων. Παρά τη μακρά χρήση του, δεν έχει αποδείξει ότι θεραπεύει ασθένειες καλύτερα από το placebo.
Ο Ιπποκράτης συνδέεται ιστορικά με παλιές ιδέες που μοιάζουν με την αρχή της, όμως η σύγχρονη ομοιοπαθητική διαμορφώθηκε αργότερα από τον Samuael Hahneman. Αν ψάχνεις αξιόπιστη αντιμετώπιση για ένα πρόβλημα υγείας, η σωστή κίνηση είναι να στηρίζεσαι σε τεκμηριωμένη ιατρική φροντίδα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η Ομοιοπαθητική με απλά λόγια;
Είναι μια εναλλακτική θεραπευτική μέθοδος που χρησιμοποιεί ουσίες οι οποίες, σε μεγάλες δόσεις, θα προκαλούσαν παρόμοια συμπτώματα. Η επιστήμη δεν έχει επιβεβαιώσει ότι λειτουργεί ως θεραπεία.
Η ομοιοπαθητική βοηθά πραγματικά;
Οι μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι δεν είναι πιο αποτελεσματική από το placebo. Η βελτίωση που νιώθουν κάποιοι συνήθως συνδέεται με την προσδοκία και τη φυσική ανάρρωση.
Ποιος ξεκίνησε την ομοιοπαθητική;
Τη διαμόρφωσε ο Samuael Hahneman στα τέλη του 18ου αιώνα. Αυτός έδωσε και το όνομα στο σύστημα.
Έχει σχέση ο Ιπποκράτης με την ομοιοπαθητική;
Υπάρχουν ιστορικές αναφορές που συνδέουν παλιές ιατρικές ιδέες του Ιπποκράτη με την αρχή των ομοίων. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο Ιπποκράτης δίδαξε την ομοιοπαθητική όπως υπάρχει σήμερα.
Είναι επικίνδυνη η ομοιοπαθητική;
Τα ίδια τα σκευάσματα συνήθως έχουν πολύ λίγη ή καθόλου δραστική ουσία. Ο κίνδυνος είναι να καθυστερήσεις μια θεραπεία που έχει πραγματική δράση, ειδικά σε σοβαρές παθήσεις.
Γιατί κάποιοι νιώθουν ότι τους βοηθά;
Το πιο πιθανό είναι ότι παίζει ρόλο το placebo, η προσοχή που δέχεσαι στη συζήτηση και η φυσική πορεία του προβλήματος. Αυτό δεν αποδεικνύει θεραπευτική δράση.
Αναγνωρίζεται επίσημα η ομοιοπαθητική;
Σε ορισμένες χώρες αναγνωρίζεται νομικά ως πρακτική, όμως η νομική αναγνώριση δεν σημαίνει ότι έχει αποδεδειγμένη επιστημονική βάση ή κλινική αποτελεσματικότητα.
